|
Gościem śladkowskiego pałacu byt sam marszałek Józef Piłsudski. Obecny prywatny właściciel stara się,
aby barokowo-klasycystyczny pałac odzyskał dawny wygląd dzięki intensywnym pracom remontowym.
Są dwa Sladkowy: Duży i Mały. Leżą blisko siebie na skraju Płaskowyżu Szanieckiego - Mały przy trasie z
Chmielnika do Buska,
Duży przy nieco mniej uczęszczanej drodze łączącej Chmielnik z Pińczowem. W przypadku Sladkowa Małego
nazwa wydaje się
być prawidłowa; co do Dużego, można tu mówić o pewnej przesadzie. Turystyczną atrakcją Sladkowa Dużego
jest barokowo-klasycystyczny pałac.
Barokowe początki budowli datuje się na rok 1680 - były nimi kaplica i skarbczyk. Na portalu skarbczyka,
znajdującego się w najstarszej części pałacu, figuruje data 1681. Podobno pałac powstał z przebudowy
dawnego lamusa, przedłużonego potem w kierunku poiudniowo-zachodnim. O autorstwo rozbudowy i przebudowy
pałacu na obiekt stylowo klasycystyczny "podejrzewany" jest Ferdynand Jan Nax. Autorstwo to jest wielce
prawdopodobne, gdy weźmie się pod uwagę związki Naxa z Ziemią Świętokrzyską.
Ferdynand Nax urodził się w roku 1736. Uprawiania zawodu uczył się u Jakuba Fontany, także mocno
związanego z Kielecczyzną i krakowskimi biskupami. Talent Naxa znaleźć musiał uznanie u Stanisława
Augusta Poniatowskiego, wybitnego znawcy sztuki, a architektury w szczególności, skoro ten nadał mu
tytuł architekta królewskiego. W latach 1778-80 Nax zamieszkał w swoim majątku w Morawicy koło Kielc.
Stanisław Łoza podaje także, że około roku 1788 Nax piastował stanowisko budowniczego królewskiego
w Kielcach. Większość informacji o Naxie uzupełniana jest słowami "około", "prawdopodobnie" i "być może".
Tak więc prawdopodobnie około roku 1770 przebudowywał pałac w Kurozwękach i być może projektował
pawilony w otaczającym pałac parku. Prawdopodobnie jest autorem pałacu w Szczekocinach i być może
przebudowy kościoła, fundacji starościny wolbromskiej Urszuli Dembińskiej, de domo Morsztynówny.
Dla Dembińskiej prawdopodobnie projektował pałac w Rusinowie (w Opoczyńskiem) oraz być może także
pałac w Śladkowie Dużym koło Chmielnika.
Pałac jest budynkiem piętrowym, częściowo podpiwniczonym, frontem zwróconym ku południowemu wschodowi.
Otaczał go
Osiemnastowieczny park krajobrazowy, prawdopodobnie także dzieło Ferdynanda Naxa. Pałac ma plan wydłużonego
prostokąta z usytuowanymi na głównej osi: półeliptycznym ryzalitem od frontu i filarowo-arkadowym gankiem
od strony ogrodowej. Ryzalit na parterze otwierał się trzema arkadami, wiodącymi do przedsionka i takiegoż
hallu z kręconymi schodami, prowadzącymi na piętro. Na piętrze układ był podobny: po środku przedsionek,
a z niego wejście do eliptycznej sali balowej i sześciobocznego salonu. Kaplica i skarbczyk znajdują się
w części pólnocno-wschodniej, w najstarszej części przyziemia. Sklepione są kolebką z lunetami; pozostałe
pomieszczenia pałacowe mają płaskie stropy.
O pałacowych wnętrzach trudno dziś mówić. Nowy, "prawdziwie prywatny" właściciel prowadzi obecnie
intensywne prace remontowe, mające na celu przywrócenie obiektowi dawnego wyglądu. Prócz wnętrz na
remont czekają wieńczące ryzalit kartusze z herbami Sulima i Suchekomnaty oraz towarzyszące im posągi
przedstawiające Sławę i Męstwo. A tablica wisząca w hallu przypominać będzie, że gościem śladkowskiego
pałacu byt marszałek Józef Piłsudski.
Roman
Mirowski
|
