|
Modliszewice to wieś położona w pobliżu Końskich, przy drodze wiodącej do Piotrkowa.
Pierwsza wzmianka o tej miejscowości pochodzi z roku 1222 i związana jest z fundacją
i uposażeniem klasztoru w Prandocinie, dokonanymi przez Iwona Odrowąża (w latach 1209-1218
kanclerza Leszka Białego, a potem, w okresie 1218-1229, krakowskiego biskupa) i jego brata
Wisława. Później Modliszewice wchodzące w skład klucza koneckiego należały do Odrowążów,
a od roku 1430, po śmierci ostatniego męskiego potomka tego rodu, Strasza, przeszły wraz
z posagiem jego córki na własność rodziny Labędziów. W ich władaniu wieś znajdowała się
aż do lat trzydziestych XVII stulecia, a rezydująca w Modliszewicach gałąź i tego rodu
przybrała nazwisko Modliszewskich.
Od roku 1630 właścicielem Modliszewic stał się Jan Lipski, późniejszy arcybiskup
gnieźnieński. Kolejnymi posiadaczami wsi
byli Humięccy (od 1695), potem Małachowscy (od 1730) i (od 1870) Tarnowscy. Obecnym właścicielem
jest Wojewódzki Ośrodek Postępu Rolniczego.
Budowę dworu rozpoczął Andrzej Modliszewski w latach 1580-1595. Najpierw powstał
prostokątny korpus o wymiarach około 27 x 11 metrów, potem dostawiono do niego dwie
cylindryczne wieże. Wieże znaczenia obronnego raczej nie posiadały,
mimo występowania w nich otworów strzelniczych. Asymetryczne ustawienie wież, umieszczonych
na przeciwległych bokach
dłuższych elewacji, jest cechą wyróżniającą dwór modliszewicki
od innych współczesnych mu obiektów tego typu. Ogromnie
wiele analogii można tu znaleźć do innego dworu, zlokalizowanego w podkrakowskich Młodziejowicach,
a wybudowanego
przez muratora Józefa Tarnowczyka, działającego w kręgu Santi
Gucciego. Analogiom dziwić się nie należy, zważywszy, że Andrzej Modliszewski przyjaźnił się z
Jackiem Młodziejowskim,
właścicielem Młodziejowa. Mogło więc tak się zdarzyć, że obydwa dwory budowali dokładnie
ci sami ludzie.
Dwór posiadał dwie kondygnacje, podpiwniczony był zaś
tylko częściowo. Na parterze mieścił obszerną sień, we wschodniej części dwa mniejsze pokoje,
a po drugiej stronie sieni dużą
salę o wymiarach 10,3 x 8,3 metra, oświetloną aż pięcioma oknami. Układ pomieszczeń piętra był
podobny. Na piętro
dostać się było można zewnętrznymi schodami przybudowanymi od strony północnej.
Dwór nie jest otoczony murami - położony jest na wysepce, od północy oddzielonej
fosą. Ciekawostką jest, że nie zlokalizowano go na środku wyspy, lecz w jej południowej części,
zostawiając jakby miejsce na dziedziniec, zgodnie z programem
właściwym dla większych rezydencji "entre cour et jardin". Janowi
Lipskiemu zawdzięczają Modliszewice powstanie piętrowego budynku bramnego z pięknym portalem,
odkutym we wczesnobarokowym stylu Wazów. Po nim założenie rozbudowali
jeszcze na przełomie XVIII i XIX stulecia Małachowscy, sytuując pomiędzy dworem a bramą obiekt
nazywany "kuźnią". Przeróbki dokonywane w samym dworze przez Małachowskich,
a później Tarnowskich, nie były istotne. Potem dwór popadł
w ruinę, stanowiąc dla miejscowej ludności poszukującej
budulca - coś w rodzaju kamieniołomu.
Pod koniec lat siedemdziesiątych XX stulecia zapadła decyzja
o odbudowie dworu. Przeprowadzono wszechstronne badania
i pomiary, a projekt rekonstrukcji i konserwacji zabytkowego
obiektu sporządził kielecki architekt, Janusz Cedro. Budowę
rozpoczęto u schyłku lat osiemdziesiątych, nie przeczuwając,
że nadchodzące przemiany polityczno-gospodarcze fatalnie
zaciążą nad jej dalszym przebiegiem.
Roman Mirowski
|
