|
Najstarsza rezydencja w
Chrobrzu, należąca do księcia, znajdowała się na terenie grodziska,
którego ślady zachowały się na wzgórzu zwanym Zamczysko. Wstępne
badania archeologiczne i analiza źródeł pisanych potwierdzają, że
była tu siedziba książęcego dworu, prawdopodobnie wykorzystywana
tylko okazjonalnie, podczas pobytu księcia na Ponidziu.
Pierwotny chroberski pałac zbudowany został przez Stanisława
Tarnowskiego około roku 1550. Niedługo potem, w roku 1582, dobra te
zakupił biskup Piotr Myszkowski. Myszkowscy „panowali”
tutaj przez półtora stulecia. W wieku XVIII, a ściśle w roku 1727,
Chroberz przeszedł we władanie rodu Wielopolskich. Wielopolscy swą główną
siedzibę mieli w Książu. Dopiero margrabia Aleksander Wielopolski -
postać w polskiej historii zapisana dość kontrowersyjnie - postanowił
przenieść ją do Chrobrza. Opracowanie projektu pałacu Wielopolski
powierzył Henrykowi Marconiemu. Dzięki zachowanej korespondencji
margrabiego z Marconim można niemal dokładnie prześledzić proces
powstawania projektu.
Pałac zbudowany został w roku 1850. Pięknie położony nad Nidą,
otoczony naturalnym parkiem, chroberski pałac jest budowlą późnoklasycystyczną.
Pałac jest piętrowy, całkowicie podpiwniczony. Ma plan prostokąta z
ryzalitami na osi i po bokach. Jego frontowa elewacja, jedenastoosiowa,
zwrócona jest na południe. Boczne ryzality tej elewacji zdobią
zdwojone pilastry. Ryzalit środkowy - poprzedzony gankiem -
za miast
pilastrów ma kolumny, a wieńczy go attyka z czterema posągami, wyrzeźbionymi
przez A. Pruszyńskiego.
Układ wnętrz pałacu jest dwutraktowy. Na głównej osi znajduje się
hall, a za nim sala balowa. Kto oglądał film „Przedwiośnie”
mógł podziwiać tę salę występującą „w roli” opisanej
przez Żeromskiego sali balowej pałacu w Odolanach. Na parterze, we
wschodnim skrzydle mieściła się sala myśliwska, kaplica, jadalnia i
kredens. Kaplica ma plan koła, a w jej ścianach wykonane są arkadowe
wnęki. W zachodnim skrzydle parteru znajdowała się biblioteka, a przy
nie gabinet margrabiego. Całe piętro przeznaczone było na cele
mieszkalne. Sale parteru nakrywają sklepienia kolebkowe i
zwierciadlane. Sala balowa ma strop kasetonowy.
Z zachowanych inwentarzy można się dowiedzieć jak wyglądały pałacowe
wnętrza zaraz po ich wykonaniu. Piece i kominki przeniesiono tutaj z
Książa. Salę balową oświetlały żyrandole sprowadzone z samego
Paryża. Ściany pałacu zdobiły obrazy - w tym galeria portretów
rodzinnych, dziś znajdujących się w zbiorach Muzeum Narodowego w
Kielcach. Wielopolscy byli właścicielami pałacu aż do czasu
powstania Polski Ludowej. Ostatnio pałac był w posiadaniu Zespołu Szkół
Rolniczo - Hodowlanych. Dzięki pracom konserwatorskim dziś jest on w
niezłym stanie. W latach 70. wyremontowano dach i wzmocniono konstrukcję
budowli, w latach 80. prowadzono prace w pałacowych wnętrzach. Nieco
zaniedbano park otaczający pałac. Konieczne są tu prace
rewaloryzacyjne, które przywróciłyby mu zagubioną kompozycję i
charakter. Kiedyś rosły tu egzotyczne drzewa - dziś zachowały się z
tych czasów miłorzęby i klonolistny platan. W parku, nad stawem stoi
kaplica, zbudowana jednocześnie z pałacem, ale dzisiaj znacznie
bardziej od niego zaniedbana.
|
