|
"Dwikozy - mój skrawek nieba i ziemi, ale także mój wielki świat, z którego wciąż płyną ożywcze soki
w moją pamięć, w moją wyobraźnię, w moją krew. Stąd się wziąłem i tu zawsze jestem, nawet jeśli jestem
gdzie indziej. Przeżyłem tu chwile wielkiego wzruszenia (...) zawsze będę z ludźmi tej ziemi, z ich
losem, bo to także mój los".*
Słowa te brzmią dzisiaj niczym Mickiewiczowska "Inwokacja". Bo w istocie Wiesław Myśliwski mocno
związany jest z wielkim światem swojej małej wsi. Ta pierwsza ojczyzna ma znaczenie podstawowe - nie
tylko dla artysty, ale dla człowieka w ogóle. Artysta jednak ma dar powracania do tych elementów,
oznaczania ich jako ważne i nadawania im kształtu symbolicznego, artystycznego. Dzięki temu ta ziemia
jest nobilitowana, a przez to niezapomniana. To właśnie w Dwikozach rozpoczęła się droga Wiesława
Myśliwskiego do Nagrody Nike, którą otrzymał w 1997 roku za powieść "Widnokrąg".
Rodzice Wiesława Myśliwskiego pochodzili z Ziemi Świętokrzyskiej - ojciec Julian wywodził się z
bogatej rodziny małomiasteczkowych mieszczan z Ćmielowa, która zajmowała się między innymi prowadzeniem
restau- racji o nazwie Restauracja Polska". Natomiast matka Marianna pochodziła z Dwikozów z rodziny
chłopskiej. Była absolwentką pierwszego Wiejskiego Uniwersytetu Orkanowego w Szycach. W Dwikozach też
urodził się w 1932 roku Wiesław Myśliwski, w domu swoich dziadków ze strony matki. Naukę w szkole
powszechnej rozpoczął w Starachowicach w 1938 roku, bo tutaj rodzice Wiesława przyjechali kilka lat
wcześniej w związku z posadą ojca, który pracował w Starachowicach jako urzędnik w biurze rachuby na
rzecz rozbudowującego się Centralnego Okręgu Przemysłowego.
Po wybuchu II wojny światowej Myśliwscy wrócili do Dwikozów i zamieszkali u rodziców matki pisarza.
Do Starachowic przyjeżdżali jeszcze dwukrotnie (w 1941 roku, tu urodziła się siostra pisarza, Grażyna).
Ostatecznie w 1944 roku pan Julian otrzymał posadę w Dwikozach w Zakładach Spożywczych "Społem". W tym
też czasie w rejonie Dwikozów toczyły się ciężkie walki na froncie, którego linia przesuwała się akurat
przez Sandomierskie. Dwikozy zostały doszczętnie zniszczone, ludność znalazła sie w tragicznej sytuacji
po tym, jak stracili cały swój majątek, inwentarz, zasiewy. Echa wojny widoczne są w twórczości Wiesława
Myśliwskiego, zwłaszcza w powieści pt. "Kamień na kamieniu". Ta okoliczność zmusiła rodzinę Myśliwskich
do wyjazdu do pobliskiego Sandomierza, gdzie szukali przyzwoitych warunków materialnych i bytowych.
Zamieszkali w suterenie domu leżącego w dzielnicy Rybitwy. Obecnie dzielnica ta nie ma charakteru
urbanistycznego, to jedynie plac u podnóża skarpy, na której wznosi się miasto. Podczas prac
zabezpieczających osuwanie się skarpy, dzielnicę Rybitwy, w tym też dom, w którym mieszkał pisarz z
rodzicami, zburzono.
Podczas tego półrocznego pobytu w Sandomierzu, w końcu lipca 1945 roku wskutek choroby umarł ojciec
Wiesława Myśliwskiego. Matka postanowiła wrócić do rodzinnych Dwikozów. Tutaj, osierocony przez ojca,
przyszły pisarz uczęszczał do klasy siódmej, a w rok później został przyjęty do klasy drugiej gimnazjum
w Sandomierzu. Sytuacja materialna rodziny Myśliwskich była wówczas bardzo trudna, matka pozbawiona
środków do życia musiała utrzymać trzyosobową rodzinę. Wiesław, uczęszczający do gimnazjum, poznał w
szkole swoją przyszłą żonę, Wacławę Stec. To ona nakłoniła pisarza do zdawania na polonistykę po tym,
jak nie został przyjęty na Politechnikę Gdańską, gdzie chciał studiować budowę okrętów. Zapewne ta
decyzja zaważyła na dalszej drodze twórczej pisarza. Choć niewykluczone, że jako inżynier byłby świetnym
artystą. Nie zetknąłby się jednak z prężnym środowiskiem literatów, które na Katolickim Uniwersytecie
Lubelskim działało bardzo aktywnie, organizując spotkania z pisarzami. Ponadto Wiesław z zapałem
współtworzył studenckie życie kulturalne. Odkąd wyjechał na studia, powracał w rodzinne strony podczas
dłuższych przerw (świąt czy wakacji), a dzisiaj na stałe mieszka w Warszawie i przy każdej sposobności
podkreśla swoje związki z ziemią sandomierską.
Agnieszka Kosińska
Fotografie z publikacji pod redakcją J. Pacławskiego O twórczości
Wiesława Myśliwskiego, KTN, Kielce 2001
* stówa Wiesława Myśliwskiego prezentowane w: J. Ablewicz, Wiesław
Myśliwski, Sylwetki Współczesnych Pisarzy, Kielce 1998.
Wiesław Myśliwski
Urodził się 25 marca 1932 roku we niedaleko Sandomierza. Uczęszczał do Gimnazjum i Liceum
Ogólnokształcącego w Sandomierzu, maturę zdał w 1951 roku. Studiował filologię polską na Katolickim
Uniwersytecie Lubelskim, którą ukończył w 1956 roku.
Debiutował w 1955 roku recenzją powieści E. de Greff "Noc jest moim światłem". Pracował w latach
1955-1976 w Ludowej Spółdzielni Wydawniczej w Warszawie jako: asystent redaktora, redaktor, kierownik
redakcji literatury współczesnej, zastępca redaktora naczelnego. W 1967 roku ukazała się jego pierwsza
powieść "Nagi sad" (znana także w wersji filmowej "Przez dziewięć mostów"), a w 1970 roku następna pt.
"Pałac". W latach 1971-1983 był członkiem Związku Literatów Polskich. Od 1975 roku jest redaktorem
naczelnym kwartalnika "Regiony". Napisał dramaty: "Złodziej" (1974), "Klucznik" (1978) i powieść
"Kamień na kamieniu" (1984).
Dramat "Złodziej", nagrodzony w konkursie, był wystawiany przez Teatr Polski w Warszawie, prezentowany
na XVI Festiwalu Polskich Sztuk Współczesnych we Wrocławiu oraz w telewizji. W 1989 roku opublikował
dramat "Drzewo", a w 1996 roku powieść "Widnokrąg", za którą w 1997 roku otrzymał Nagrodę Nike.
Wiesław Myśliwski jest pisarzem odkrywającym zapomniany świat kultury chłopskiej. Ekranizacji i
realizacji teatralnych jego utworów podejmowali się tacy twórcy, jak: Ryszard Ber, Wojciech Marczewski,
Stefan Szlachtycz, Tadeusz Junak, Kazimierz Dejmek, łga Cembrzyńska.
W latach 1983-1989 pełnił funkcję wiceprzewodniczącego Narodowej Rady Kultury. W latach 1986-1989
należał do Rady Konstytucyjnej przy Przewodniczącym Rady Państwa. Od 1993 roku jest redaktorem
naczelnym dwutygodnika kulturalnego "Sycyna". Otrzymał nagrody: dwukrotnie Literacką Nagrodę im.
Stanisława Piętaka - 1968 i 1974 rok, Nagrodę Ministra Kultury i Sztuki III stopnia -1971 rok,
Nagrodę Państwową za całokształt twórczości -1979 rok, Nagrodę Przewodniczącego do Spraw Radia i
Telewizji l stopnia -1979 rok, nagrodę "Trybuny Ludu" -1980 rok, Nagrodę Funduszy Literatury -1984 rok,
Nagrodę Klubu Kultury Chłopskiej - 1985 rok, Nagrodę Państwową II stopnia - 1987 rok, Nagrodę Prezesa
Rady Ministrów II stopnia - 1997 rok, Literacką Nagrodę Nike 1997 roku. Odznaczony został Krzyżem
Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski w 1980 roku.
Wiesław Myśliwski od 1997 roku jest przewodniczącym jury konkursu - Ogólnopolskiej Nagrody im.
Aleksandra Patkowskiego w Sandomierzu. Obecnie mieszka w Warszawie.
|
