|
Niezłomna wychowawczyni wielu pokoleń młodzieży, pierwsza w Polsce organizatorka tajnego
nauczania podczas II wojny światowej.
Maria Elżbieta Opielińska urodziła się 8 lipca 1902 roku w Zduńskiej Woli. Jej ojciec Tadeusz był właścicielem apteki, a matka Kamila z Kuczyńskich pomocnikiem aptekarskim w aptece męża. Maria miała troje rodzeństwa. Rodzice, chcąc zapewnić dzieciom staranne wykształcenie i wychowanie, przenieśli się do Warszawy. Maria uczęszczała tam na pensję Pauliny Wawellówny, a później kontynuowała naukę w Państwowym Gimnazjum im. Klementyny z Tańskich Hoffmanowej, które ukończyła w 1920 roku, otrzymując świadectwo dojrzałości. Po zakończeniu wojny polsko-bolszewickiej rozpoczęła studia na sekcji przyrodniczej Wydziału Filozoficznego Uniwersytetu Warszawskiego.
W 1925 roku została nauczycielką biologii w Państwowym Gimnazjum im. Królowej Jadwigi w Siedlcach. Była współorganizatorką Międzyszkolnej Pomocy Dzieciom Bezrobotnych. W 1926 roku wstąpiła do Związku Nauczycielstwa Polskiego, a rok później zdała egzamin nauczycielski.
Od 1 listopada 1932 roku objęła stanowisko p.o. dyrektorki Gimnazjum i Liceum im. Błogosławionej Kingi w Kielcach. Nominację na dyrektorkę szkoły otrzymała w 1934 roku. Za dyrekcji Marii Opielińskiej szkoła stała na wysokim poziomie. Pani Maria przy pomocy finansowej Ministerstwa Oświaty zorganizowała pracownię zajęć praktycznych, pracownię geograficzną oraz urządziła i wyposażyła salę gimnastyczną. Jednocześnie Opielińska uczyła w tej szkole biologii.
Po wybuchu II wojny światowej, już w połowie września 1939 roku Opielińska wzięła udział w pierwszym konspiracyjnym posiedzeniu dyrektorów kieleckich szkół średnich. Zdecydowano wystąpić z petycją do niemieckich władz o zezwolenie na wznowienie nauki w szkołach. Gdy te starania nie przyniosły rezultatu, Opielińska wspólnie z grupą swych współpracowników - nauczycieli, już 15 października 1939 roku zorganizowała naukę na pierwszych w kraju tajnych kompletach. Pod kierownictwem Marii Opielińskiej przerodziły się wkrótce w tajną szkołę. Liczba uczniów w roku szkolnym 1940/41 wynosiła 94, a już w 1944/45 209. Od 1940 roku do 1944 odbyto blisko 100 tajnych matur.
Maria Opielińska działała także we władzach Tajnej Organizacji Nauczycielskiej okręgu kieleckiego oraz w Wojskowej Służbie Kobiet Armii Krajowej. Do roku 1941 przesyłała do Krakowa sprawozdania z pracy swojej szkoły oraz innych tajnych kompletów z terenu Kielc. Po powstaniu Departamentu Oświaty i Kultury przy Delegaturze Rządu RP na Kraj od 1941 roku do 1943 Opielińska nadzorowała tajne szkolnictwo średnie w Kielcach i Częstochowie. Była wiceprzewodniczącą Powiatowej Komisji Oświaty i Kultury w Kielcach. Nadzorowała szkolnictwo średnie aż do wyzwolenia miasta w styczniu 1945 roku.
Od lutego 1945 roku Maria Opielińska kierowała Gimnazjum i Liceum im. Bł. Kingi w Kielcach i już w czerwcu odbyły się pierwsze matury.
Twórczyni tajnych kompletów po wojnie była represjonowana przez władzę ludową. Niestety, w wyniku niesłusznych oskarżeń, w roku szkolnym 1945/46 Opielińska została przeniesiona służbowo do województwa wrocławskiego. Tam kierowała Uniwersytetem Ludowym, Ośrodkiem dla Dziewcząt Ofiar Wojny opóźnionych w nauce, a od 1 września 1950 roku pracowała jako nauczycielka biologii w II Liceum Ogólnokształcącym dla Pracujących we Wrocławiu.
Maria Opielińska w 1956 roku została zrehabilitowana, ale nie wróciła do Kielc i nie objęła proponowanego jej kierownictwa nad II LO w Kielcach. W 1964 roku ciężko zachorowała i przeszła na emeryturę.
Opielińska pozostawiła wspomnienia z tajnego nauczania w Kielcach, które znajdują się w Oddziale Krakowskim PAN i w Wojewódzkim Archiwum Państwowym w Kielcach. Przekazała tu również bogate materiały źródłowe na temat działalności tajnego Gimnazjum i Liceum im. Bł. Kingi podczas II wojny światowej. W 1975 roku Opielińska znalazła się w szpitalu. Tam została odznaczona Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski oraz Złotą Odznaką ZNP.
Zmarła we Wrocławiu 30 kwietnia 1975 roku na skutek choroby nowotworowej. Pochowana została w Kielcach na Nowym Cmentarzu przy ulicy Spokojnej. Pamięci tej niezłomnej wychowawczyni nazwano ulicę na kieleckiej dzielnicy Czarnów. Na ścianie kamienicy na ulicy Mickiewicza 1 umieszczona jest tablica upamiętniająca Marię Elżbietę Opielińską.
Karolina Kopijkowska
Bibliografia:
A. Massalski, Maria Elżbieta Opielińska, Polski Słownik Biograficzny, Wrocław-Warszawa [i in.], 1979, T. XXIV/1 z. 100.
H. Ziomek-Bartocha, Komplety tajnego nauczania szkół średnich w Kielcach w latach 1939-1945, Kielce 1997.
|
