"Nasza BABA JAGA" - Pismo Świętokrzyskie

Kielce dawniej i dziś

Ulica Leonarda

Geneza nazwy tej ulicy jest dość niejasna, ale najstarsze zapisy pochodzące z początku XIX wieku podają, że była to ulica Świętego Leonarda. To właśnie przy tym dukcie powstała kaplica pw. św. Leonarda - patrona holenderskich górników. Jednak część historyków wywodzi nazwę ulicy od kieleckiego sukiennika Leonarda, który występuje w źródłach XVI-wiecznych i to właśnie jemu przypisuje się fundację kaplicy oraz dobranie jej świętego patrona o tym samym imieniu. Był to całkiem zmyślny wybór, gdyż w osobie św. Leonarda fundator znalazł dla siebie imienną zbieżność, a także podkreślił tym samym górnicze tradycje Kielc, choć jak wiadomo patronką polskich górników jest św. Barbara.

Nazwa ulicy Leonarda pojawia się wielokrotnie w dokumentach z 1823 roku, co świadczy o tym, że prawdopodobnie obie nazwy funkcjonowały równocześnie, a kielczanie posługiwali się nimi mając na myśli raz - świętego patrona lub też innym razem - fundatora kaplicy, później przebudowanej na kościół.

Biskup Kajetan Sołtyk zdecydował o wybudowaniu przy świątyni klasztoru i szpitala sióstr miłosierdzia, do którego trafił m.in. ranny po szczekocińskiej bitwie Wojciech Bartos Głowacki. W budynku tym, na przestrzeni dziejów, znalazło swoją siedzibę wiele urzędów, z wojewódzkim na czele. Mieścił się tu przez jakiś czas lazaret wojskowy, a do II wojny światowej także koszary. Natomiast po wojnie obiekt przejęła milicja. W 1955 roku wybrano Moniuszkę za nowego patrona ulicy, a jako ciekawostkę warto podać, że ówczesne władze wprowadziły numeracje domów przy tej ulicy na wspak, tzn. nie od Rynku, tylko od placu Moniuszki (dawniej Leonarda, a jeszcze wcześniej Aleksandra).

Zabytkowy gmach Leonarda wyburzono w 1974 roku w związku z rozpoczęciem w tym miejscu budowy nowego teatru. Do dawnej nazwy ulicy Świętego Leonarda powrócono w 1993 roku na podstawie uchwały Rady Miejskiej.

Okazałym budynkiem przy tej ulicy, istniejącym od 1884 roku, jest obecna siedziba Banku PBK BPH, na rogu z ul. Kościuszki, w którym dawniej mieściła się Dyrekcja Towarzystwa Kredytowego Ziemskiego, a później Narodowy Bank Polski.

Innym ważnym obiektem jest dawna siedziba Muzeum Krajoznawczego PTK, powstałego w 1908 roku. Ta placówka muzealna mieściła się w bogato zdobionym gmachu wybudowanym w stylu architektury historyzmu z cechami renesansu, a należącym do bogatego, kieleckiego rejenta Halika. Muzeum przez długie lata było kierowane przez Tadeusza Szymona Włoszka, a po jego śmierci w 1933 roku, kustoszem muzeum został Sylwester Kowalczewski. W czasie II wojny światowej eksponaty przenoszono z miejsca na miejsce. Najpierw trafiły do pałacu biskupiego, potem do biblioteki na Wesołej, potem jeszcze gdzie indziej, aż w końcu znalały się w kamienicy Kosterskich przy Rynku. Tam też po wojnie S. Kowalczewski zaczął urządzać nowe muzeum. Dzisiaj istnieją realne plany powstania w dawnym budynku muzealnym przy ulicy Leonarda nowej placówki - Muzeum Kielc.

Na zakupionym specjalnie placu przy ulicy Leonarda władze miasta ulokowały remizę strażacką. W 1873 roku zorganizowano w Kielcach Ochotniczą Straż Ogniową (OSO), która już w dwa tygodnie od powstania miała okazję do sprawdzenia swoich sił w wielkim pożarze magistratu. Niestety ratusz całkowicie spłonął, co być może też przyczyniło się do szybkiego rozwoju ochrony przeciwpożarowej w mieście. W 1879 roku OSO skupiała 163 strażaków i 136 członków wspierających. Wybudowano wówczas także murowaną remizę i czatownię. Obecnie w tych budynkach znajduje się stacja pogotowia ratunkowego.

Przy skrzyżowaniu z ulicą Wesołą stał dawniej drewniany dom wójta kieleckiego. Z czasem, dzięki rozbudowie, powstał kompleks obiektów wójtostwa, rozciągających się aż do Rynku. Dzisiaj z całego zespołu zachowała się jedynie oficyna i drewniana brama z daszkiem.

Warto też wiedzieć o tym, że pod ziemią w tej części miasta istnieją korytarze, które najprawdopodobniej stanowiły drogę ewakuacyjną łącząc wójtostwo z zamkiem i kaplicą św. Leonarda.

Tomasz Kosiński