"Nasza BABA JAGA" - Pismo Świętokrzyskie

Ulica Duża

Ulica Wielka, bo tak z początku zwany był ten trakt miejski w starych Kielcach, powstała wraz z wyodrębnieniem się Rynku, od którego prowadziła w kierunku wzgórza, zwanego później Zamkowym. Po przeniesieniu do Kielc władz województwa krakowskiego zmieniono nazwę ulicy na Krakowską. Na planach z XIX wieku można znaleźć dwie nazwy ulicy: odcinek od Rynku do placu przed katedrą - Duża, a dalej - Krakowska. Po odzyskaniu niepodległości w 1918 roku, część ulicy od placu Panny Marii (plac katedralny) nazwano aleją 3 Maja. Z czasem całą ulicę podzielono na trzy odcinki, którym nadano nowe nazwy: od Rynku - płk. Pierackiego, od placu Panny Marii - bpa Bandurskiego, a od Krakowskiej Rogatki - aleja 3 Maja.

W czasie okupacji hitlerowskiej Niemcy z początku nadali ulicy nową, neutralną nazwę - Bydgoska, a później przemianowali ją na Strasse der Deutsche Wehrmacht, bez prawa tłumaczenia na język polski. W latach powojennych od 1947 do 1991 roku jej patronem był Generał Karol Świerczewski. Po tym okresie przywrócono historyczną nazwę ulicy Dużej.

Biskupi krakowscy zadbali, aby wzdłuż ulicy, biegnącej przecież obok ich rezydencji w kierunku Krakowa, dokonano pełnego zagospodarowania stanowiącego zaplecze biskupiego dworu. Powstał przy niej m.in. ogród uprawny, który w XVIII wieku zabudowano. W tym okresie wybudowano scholasterię, dziekanię oraz kanonię oraz szereg innych budynków, z których warto wymienić "dworek Laszczyków", kościół św. Trójcy, gimnazjum i seminarium duchowne. Do 1870 roku przy tej ulicy istniała Brama Krakowska, zburzona w związku z budową cerkwi.

Kompleks budynków od Rynku do ulicy Sienkiewicza stanowiły w połowie XIX wieku własność Lardellich. Ożeniony z wdową po Lardellim, Michał Łęcki przebudował i rozbudował wiele budynków, scalając je w większe obiekty. W ten sposób powstał "Hotel Europejski" (obecnie mieści się tam Teatr Lalki i Aktora "Kubuś"), urządzono tam też galerię, w której odbywały się przedstawienia teatralne. Naprzeciwko znajdowała się znana cukiernia braci Królów.

Swoje posesje przy tej ulicy mieli m.in.: Michał Goldhaar (księgarnia), firma "Maria Kiebabczy" (kolportaż prasy), Jan Kotowski (sklep towarów kolonialnych i delikatesowych), Maksymilian Strasz (obecnie budynek PZU). Na rogu Dużej i Sienkiewicza mieściła się apteka Stefana Artwińskiego (obecnie budynek "Orbisu").

Dzisiaj ulica Duża jest przejezdna w jednym kierunku (od Katedry do Rynku), a od Placu Panny Marii przechodzi w ulicę dwukierunkową Jana Pawła II, nazwanej tak w 1986 r. Z lunety ustawionej na ulicy Sienkiewicza można podziwiać widok na górną część ulicy Dużej, na końcu której jaśnieje Katedra Najświętszej Marii Panny.

Tomasz Kosiński