"Nasza BABA JAGA" - Pismo Świętokrzyskie

Plac Niepodległości

Powstanie Placu Niepodległości jest związane z uruchomieniem Iwanogrodzko-Dąbrowskiej Linii Kolejowej i otwarciem w Kielcach, dnia 25 stycznia 1885 roku, dworca kolejowego. Budynek ten stanął w szczerym polu, jednak z czasem dzięki swojej użyteczności stawał się dla większości kielczan jednym z ważniejszych punktów miasta. Dworzec kolejowy zamykał ulicę Sienkiewicza (wówczas Drogę Iwanogrodzko-Dąbrowską), a plac przed nim zwany był powszechnie "dworcowym".

W czasie I wojny światowej dworzec został wysadzony w powietrze przez Rosjan, ale Austriacy wybudowali nowy, który przetrwał do 1966 roku. W okresie międzywojennym plac przed budynkiem dworca kolejowego uzyskał nową nazwę - Placu Niepodległości, nadaną przez prezydenta Ignacego Mościckiego. Było to związane z odsłonięciem dnia 11 listopada 1929 roku Pomnika Niepodległości, autorstwa kielczanina Czesława Czapskiego - syna zawiadowcy stacji. Monument stanął przed budynkiem dworca, w centralnej części placu i składał się z około 5-metrowego cokołu, na którego wierzchołku znajdował się orzeł podrywający się do lotu, co miało symbolizować zryw niepodległościowy odrodzonej Polski. Pomnik ten był dumą wszystkich kielczan i nawiązywał do tradycji legionowych miasta, a w szczególności właśnie terenu wokół dworca, gdzie legioniści stoczyli kilka potyczek z żołnierzami rosyjskimi.

W dwudziestolecie wkroczenia strzelców Piłsudskiego do Kielc ufundowano tablicę na dworcu ze składek członków Kolejowego Przysposobienia Wojskowego. Potem tablica ta zaginęła, a sam pomnik został zbombardowany przez hitlerowców w 1939 roku i następnie rozebrany. Dopiero w 1995 roku na ścianie dworca odsłonięto replikę tablicy ufundowaną z inicjatywy Węzła PKP Kielce przy pomocy Związku Strzeleckiego "Strzelec" i Stowarzyszenia Ochrony Dziedzictwa Narodowego.

Okres lat siedemdziesiątych minionego stulecia, wraz z wieloma inwestycjami, przyniósł Kielcom także nowy budynek dworca, który oddano do użytku w 1971 roku. Niestety nie nawiązywał on w jakikolwiek sposób do dawnego dworca, a walory użytkowe nowego obiektu nie zrekompensowały z pewnością utraty piękna poprzedniej budowli. Także plac przed dworcem utracił swoje znaczenie, zamieniając się w tym czasie w parking taksówek i autobusów, pełniąc praktycznie taką funkcję do dzisiaj.

Na szczęście 11 listopada 2002 roku, po wielu latach starań, odsłonięto ponownie Pomnik Niepodległości, który stanął nieco z boku przed głównym wejściem na dworzec PKP. Pomnik odbudowano z inicjatywy majora Stanisława Parlaka, piłsudczyka i żołnierza AK, przy pomocy kombatantów, harcerzy, kolejarzy i wielu ofiarodawców. Na czele powołanego Komitetu Odbudowy Pomnika Niepodległości w Kielcach stanął Adam Massalski. Pomnik jest kopią przedwojennego postumentu. Jest on jednak wyższy - ma ok. 10 metrów. Sam orzeł ma obecnie wazowską koroną (wcześniej piastowska). Cokół wykonano z granitu, który jest trwalszy od użytego poprzednio kamienia szydłowieckiego. Projekt pomnika wykonał społecznie Henryk Dłużewski, a ważącą 700 kilogramów rzeźbę orła wykonano w podkrakowskiej pracowni odlewniczej Piotra Piszczkiewicza. W uroczystości odsłonięcia, oprócz nowo mianowanego prezydenta miasta Wojciecha Lubawskiego, uczestniczył m.in. legendarny dowódca partyzancki Antoni Heda "Szary". Dzięki odbudowie Pomnika Niepodległości przywrócono w dużym stopniu dawną rangę placu, jednak obecna funkcja tego miejsca, jak też zabudowa wokół pozostawia wrażenie smutnego kompromisu między historią a współczesnością.

tomko