|
Co piszczy
w trawie ?
Gołoborza
Ziemia świętokrzyska pełna jest zaskakujących osobliwości przyrody.
Jedną z nich są niewątpliwie owiane wieloma legendami gołoborza,
które występują w niewielu miejscach na ziemi. Są to przyszczytowe
rumowiska skalne. Swą nazwę zawdzięczają mieszkańcom tych terenów,
bowiem tutejsze lasy nazywane są borami a jak nazwa wskazuje gołoborze
to miejsce "gołe od boru".
Ich powstanie miejscowa ludność przypisuje tajemnym mocą czarownic
i diabłów. Otóż podobno przy ich pomocy chciały one zniszczyć
klasztor na Świętym Krzyżu, który to utrudniał im sabaty. Poprosiły,
więc swych kolegów po fachu (mowa tu o diabłach) aby spuścili
na klasztor wielki kamień. Niestety pierwsza próba nie udała im
się gdyż podczas odpoczynku na Górze Klocówce zastało ich pianie
koguta, co oznaczało, iż zbliża się dzień, więc w pośpiechu pozostawili
kamień, który po dziś dzień stoi na tej górze i zwany jest Diabelskim
Kamieniem. Następnego dnia próba również zakończyła się fiaskiem,
gdyż kamień był tak ciężki, że upuścili go na zboczach Łysicy,
on rozbił się tworząc gołoborze. Trzecia próba natomiast nie powiodła
się, dlatego że już będąc prawie na miejscu usłyszeli dzwony klasztorne
na Świętym Krzyżu i upuścili kamień tworząc gołoborze znajdujące
się na Łysej Górze. 
Naukowcy natomiast twierdzą, że gołoborza powstały poprzez rozpad
wysokich gór, pod wpływem wietrzenia piaskowców kwarcytowych,
które powstały 500 mln lat temu w kambrze na dnie oceanu. Znaczącą
rolę w ich niszczeniu odegrała woda, która wypłukiwała ze szczelin
wszelki pył zapobiegając zarastaniu oraz zamarzając w nich rozsadzała
je. Z biegiem lat ogromne bloki skalne zsuwały się w dół po oblodzonych
stokach tworząc w niektórych miejscach nawet kilkumetrowej grubości
warstwę kamieni. O tym, iż gołoborza powstawały w bardzo surowym
(zimnym) klimacie świadczy chociażby fakt ich zarastania. Najpierw
pojawiają się grzyby, wątrobowce, porosty oraz mchy a dopiero
następnie rośliny zielone.
Geologowie nie są również do końca zgodni czy gołoborza nadal
się przemieszczają w dół. Niektórzy z nich badają to poprze wbijanie
kilka metrów w głąb rumowiska pali drewnianych, które po kilku
latach nachylają się w stronę podnóża gór, co może świadczyć o
tym, iż gołoborza jednak wędrują. Inni natomiast twierdzą, że
tak ciężkie i wielki bloki skalne poukładane nawet na głębokości
15 metrów nie są w stanie się przesuwać. A jak jest naprawdę niewątpliwie
w najbliższym czasie badania pokażą.
Pomimo iż wokół gołoborzy jest wiele spornych i nie do końca wyjaśnionych
kwestii jedno jest pewne, że są one niezwykle atrakcyjnym, przepięknym
i niewątpliwie fascynującym miejscem. Jest to prawdziwa osobliwość
przyrodnicza naszych gór, która ma turystów działa jak magnes.
Bartosz Prońko
|
